Błąd medyczny a odpowiedzialność szpitala. Nie zawsze trzeba udowodnić związek przyczynowy ze stuprocentową pewnością

W sprawach dotyczących błędów medycznych jednym z najtrudniejszych zagadnień jest wykazanie związku pomiędzy nieprawidłowym postępowaniem lekarza a szkodą, której doznał pacjent.

Medycyna nie zawsze pozwala jednak na udzielenie odpowiedzi ze stuprocentową pewnością. Sąd Najwyższy w wyroku z 23 stycznia 2026 r., sygn. II CSKP 271/25, przypomniał, że w tzw. procesach lekarskich związek przyczynowy nie musi być ustalony w sposób pewny. Wystarczające może być wykazanie odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa.

Lekarze zostali skazani. Czy to wystarczyło do odpowiedzialności szpitala?

Sprawa, którą zajmował się Sąd Najwyższy, dotyczyła pacjenta hospitalizowanego w związku z zabiegiem wymiany protezy stawu biodrowego. Po operacji stan chorego zaczął się pogarszać. Ostatecznie rozpoznano m.in. sepsę, a pacjent zmarł.

Istotnym elementem sprawy było to, że dwóch lekarzy zajmujących się pacjentem zostało wcześniej prawomocnie skazanych w postępowaniu karnym za nieumyślne narażenie go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły m.in. niewdrożenia odpowiedniego procesu diagnostycznego oraz niedostatecznej obserwacji pacjenta.

Wdowa po zmarłym wystąpiła następnie przeciwko szpitalowi z roszczeniami cywilnymi.

Pojawiło się jednak zasadnicze pytanie: czy prawidłowe i odpowiednio wczesne postępowanie lekarzy pozwoliłoby uniknąć śmierci pacjenta?

Stwierdzenie nieprawidłowości to jeszcze nie wszystko

W postępowaniu cywilnym nie udało się wykazać z odpowiednio wysokim prawdopodobieństwem, że gdyby lekarze wcześniej podjęli właściwe działania diagnostyczne, śmierci pacjenta można byłoby uniknąć.

Znaczenie miał m.in. przebieg choroby, możliwość występowania różnych przyczyn pogorszenia stanu zdrowia oraz brak sekcji zwłok.

Sąd Najwyższy ostatecznie oddalił skargę kasacyjną powódki.

Wyrok pokazuje zatem bardzo istotną różnicę pomiędzy wykazaniem nieprawidłowości w postępowaniu lekarza a udowodnieniem, że właśnie ta nieprawidłowość spowodowała konkretną szkodę.

Prawomocne skazanie lekarza za narażenie pacjenta na niebezpieczeństwo utraty życia nie oznacza automatycznie, że w późniejszym procesie cywilnym zostanie zasądzone odszkodowanie lub zadośćuczynienie związane ze śmiercią pacjenta. Konieczne pozostaje wykazanie pozostałych przesłanek odpowiedzialności, w tym związku przyczynowego.

W sprawach medycznych nie zawsze można wymagać pewności

Jednocześnie Sąd Najwyższy podkreślił zasadę bardzo istotną dla pacjentów dochodzących swoich praw.

Specyfika procesów medycznych powoduje, że wykazanie związku przyczynowego w sposób całkowicie pewny jest często niemożliwe. Granice możliwości dowodowych wyznacza bowiem aktualny stan wiedzy medycznej.

Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego od lat dopuszcza się ustalenie związku przyczynowego na podstawie odpowiednio wysokiego stopnia prawdopodobieństwa.

W przypadku zaniechania lekarza szczególnego znaczenia może nabrać ustalenie, czy podjęcie we właściwym czasie wymaganych czynności diagnostycznych lub leczniczych istotnie zmniejszyłoby ryzyko wystąpienia szkody.

Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że prawidłowe leczenie mogło doprowadzić do innego rezultatu. Stopień prawdopodobieństwa musi być na tyle wysoki, aby pozwalał sądowi na przyjęcie związku przyczynowego.

Dokumentacja i opinia biegłego mogą zdecydować o wyniku procesu

Wyrok SN z 23 stycznia 2026 r. nie stanowi zmiany dotychczasowego orzecznictwa. Potwierdza natomiast bardzo ważną dla spraw medycznych linię: pacjent nie musi dowodzić związku przyczynowego z absolutną pewnością, ale musi przedstawić materiał pozwalający wykazać go z odpowiednio wysokim prawdopodobieństwem.

Dlatego w sprawach dotyczących błędów medycznych szczególnego znaczenia nabierają kompletna dokumentacja leczenia, wyniki badań, chronologia podejmowanych decyzji medycznych oraz opinie biegłych właściwych specjalności.

Niekiedy kluczowe jest ustalenie nie tylko tego, czy popełniono błąd, lecz również co najprawdopodobniej wydarzyłoby się, gdyby lekarz postąpił prawidłowo.

Kancelaria prowadzi sprawy dotyczące błędów medycznych oraz odpowiedzialności podmiotów leczniczych i personelu medycznego. Analizujemy dokumentację medyczną, oceniamy możliwość dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia oraz reprezentujemy poszkodowanych i ich najbliższych w postępowaniach sądowych.

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące prawidłowości leczenia lub jego skutków, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.