Kontrola zwolnienia lekarskiego. Kiedy można stracić zasiłek, a kiedy pracę?

Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują zmienione przepisy dotyczące kontroli zwolnień lekarskich. Doprecyzowano w nich zasady korzystania z L4, w tym okoliczności, w których pracownik może wykonywać określone czynności bez ryzyka utraty zasiłku chorobowego.

Warto jednak pamiętać, że utrata prawa do zasiłku nie oznacza automatycznie, że pracodawca może zwolnić pracownika dyscyplinarnie.

Co wolno robić podczas zwolnienia lekarskiego?

Zwolnienie lekarskie ma umożliwić leczenie i powrót do zdrowia. Nie oznacza jednak obowiązku pozostawania przez cały czas w domu.

Pracownik może wykonywać zwykłe czynności życia codziennego, takie jak zakupy, wyjście do apteki czy wizyta u lekarza, o ile nie utrudniają one leczenia.

Inaczej może być oceniane wykonywanie remontu, ciężkich prac fizycznych albo podejmowanie innych aktywności, które mogą opóźniać powrót do zdrowia. Znaczenie mają przede wszystkim rodzaj choroby, zalecenia lekarza i okoliczności konkretnego przypadku.

Czy podczas L4 można pracować?

Co do zasady wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia lekarskiego powoduje utratę prawa do zasiłku za cały okres objęty tym zwolnieniem.

Nowe przepisy przewidują jednak wyjątek dotyczący czynności incydentalnych, których wykonanie jest konieczne ze względu na istotne okoliczności.

Nie jest to zgoda na normalne wykonywanie obowiązków zawodowych. Regularne odpowiadanie na wiadomości służbowe, obsługiwanie klientów czy realizowanie zleceń może zostać uznane za pracę zarobkową, nawet jeżeli odbywa się z domu.

Samo polecenie pracodawcy nie stanowi uzasadnienia dla wykonywania pracy podczas zwolnienia lekarskiego.

Kontrola L4. Nieobecność w domu nie oznacza naruszenia przepisów

Prawidłowość wykorzystywania zwolnienia lekarskiego może kontrolować ZUS, a w określonych przypadkach również pracodawca.

Jeżeli kontrolujący nie zastanie pracownika pod wskazanym adresem, nie oznacza to jeszcze, że zwolnienie jest wykorzystywane niezgodnie z jego przeznaczeniem.

Pracownik mógł przebywać u lekarza, w aptece albo wykonywać inne uzasadnione czynności. Przed wyciągnięciem konsekwencji konieczne jest zatem wyjaśnienie przyczyn nieobecności.

Kontrola powinna być prowadzona z poszanowaniem prywatności pracownika i nie może zakłócać leczenia.

Jeżeli w wyniku kontroli sporządzono protokół, pracownik ma 7 dni od jego otrzymania na zgłoszenie zastrzeżeń.

Utrata zasiłku a zwolnienie dyscyplinarne

To dwie odrębne kwestie.

Stwierdzenie niewłaściwego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego może prowadzić do utraty prawa do zasiłku chorobowego. Nie przesądza jednak o dopuszczalności rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Zastosowanie art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy wymaga wykazania ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.

Pracodawca powinien więc ustalić, na czym polegało zachowanie pracownika, czy było zawinione i czy rzeczywiście uzasadniało rozwiązanie umowy w tym trybie.

Sama decyzja ZUS o utracie prawa do zasiłku nie zastępuje oceny przesłanek zwolnienia dyscyplinarnego.

Jak zakwestionować decyzję ZUS lub zwolnienie z pracy?

Pracownik, któremu ZUS odmówił prawa do zasiłku chorobowego, może odwołać się od decyzji do sądu. Odwołanie składa się za pośrednictwem ZUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

W przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia termin wystąpienia do sądu pracy wynosi 21 dni od doręczenia oświadczenia pracodawcy. Pracownik może domagać się przywrócenia do pracy albo odszkodowania.

Oba rozstrzygnięcia można kwestionować niezależnie. W każdej sprawie znaczenie mają rzeczywisty przebieg zdarzeń, zgromadzone dowody oraz zachowanie przewidzianych prawem terminów.

Kancelaria prowadzi sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w tym dotyczące kontroli zwolnień lekarskich, odmowy prawa do zasiłku chorobowego oraz rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Reprezentujemy zarówno pracowników, jak i pracodawców.

W przypadku wątpliwości dotyczących wyników kontroli L4, decyzji ZUS lub zasadności zwolnienia dyscyplinarnego zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Podstawa prawna: art. 17 i art. 68–68e ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; art. 52 i art. 264 Kodeksu pracy; ustawa z 18 grudnia 2025 r. (Dz.U. z 2026 r., poz. 26).

Stan prawny: 15 października 2026 r.